پژوهش، چراغ راه
پژوهش، چراغ راه
پس از استخدام در سازمان تامین اجتماعی در اواخر سال 1372، اولین آشنایی من با موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی در راهروهای شعبه 19 تامین اجتماعی تهران بود که روزی از روزها پوستر فراخوان مقالات دومین کنگره تامین اجتماعی "تامین اجتماعی و توسعه" را در تابلوی اعلانات دیدم و به ذهنم رسید مقاله ای تدوین و برای آن بفرستم و براساس ایده اولیه کارگزاریهای رسمی تامین اجتماعی مقاله "واگذاری بخشی از امور اجرایی تامین اجتماعی به بخش خصوصی" را برای دبیرخانه کنگره فرستادم. مقاله مزبور برگزیده شد و ارائه گردید و در کتاب مجموعه مقالات کنگره چاپ شد و یک روز قبل از برگزاری در محل موسسه دست اندرکاران و اعضای هیات علمی و نویسندگان مقالات منتخب به شام دعوت شدند. حضور در جمعی که اساتید بنام و شهره ای همچوم دکتر نیک گهر و دکتر ساروخانی بودند، برایم بسیار مغتنم بود. بعدها کارگزاریها بعنوان رکن چهارم نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی در قانون گنجانده شده و در سازمان تامین اجتماعی، بیمه روستائیان و بیمه سلامت بر همین اساس کارگزاری ایجاد گردید.
موسسه به ابتکار جناب آقای دکتر کرباسیان تاسیس و ابتدا ریاست موسسه با جناب آقای دکتر عباس زادگان بود و کنگره های سالانه تامین اجتماعی موسسه پژوهش غالباً با سخنرانی افتتاحیه رئیس جمهور و اختتامیه رئیس مجلس برگزار می شد و از یکسو نقش بسزایی در گفتمان سازی فرهنگی، جریان سازی علمی و تولید و نشر محتوای تامین اجتماعی داشت و از سوی دیگر سازوکار موثری برای شناسایی نیروهای توانمند و علاقمند به کار علمی از بین همکاران سازمان تامین اجتماعی بود که البته با تغییر مدیریت سازمان در سال 76، این سنت حسنه تعطیل شد.
بعدها در فرایند طراحی و تدوین قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی که با تلاش جناب آقای دکتر ستاری فر از سوی رئیس جمهور، ماموریت تدوین آن به سازمان تامین اجتماعی محول شده بود، با هدایت و راهبری مرحوم دکتر شبیری نژاد یک کار مطالعاتی منسجم جامع الاطراف در این حوزه انجام گردید و دهها پروژه در قلمروهای مختلف امدادی، حمایتی، بیمه ای، وقف، امور خیریه، مطالعات تطبیقی ایرانی – اسلامی و جهانی و ... انجام شد که مبنای تدوین طرح و لایحه قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی شد و در نوع خود بی نظیر بود. که بخاطر دارم مرحوم دکتر شبیری نژاد که بسیار آدم اخلاقی بود دو نسخه پرینت از حدود هزار صفحه نتیجه مطالعه را تحویل من داد و گفت چون هر کدام از پژوهشگران این نتایج مطالعات را به امانت سپرده اند، یک نسخه را صحافی کنید تا مدیرعامل سازمان به همراه پیش نویس لایحه برای رئیس جمهور ببرد و یک نسخه هم امانت نزد خودتان بماند. نسخه مزبور بعدها که موسسه در سال 88 شبانه تعطیل شد و حتی سرورها و هارد آنها از موسسه خارج شد و به فنا رفت، کارساز بود.
طبق عادت مالوف 26 ساله خود که کار پروژه ای برای سازمان و توابع آن انجام نمی دهم طی این مدت مقالاتی برای نشریات موسسه میفرستادم و یا در جلسات شورای پژوهشی آن به دعوت مرحوم دکتر شبیری نژاد شرکت می کردم ولی در سال 1383 از سوی جناب آقای دکتر شریف زادگان مدیرعامل وقت سازمان مامور شدم که با همکاری موسسه نسبت به تدوین آئین نامه صندوق بیمه روستائیان و عشایر اقدام نمائیم جلساتی مستمر را با مرحوم دکتر شبیری نژاد، مرحوم دکتر پناهی، آقای مرتضی نصیری حقوق دان، آقای سید جلال کامران و سرکار خانم پیرمحمدی داشتیم که علی النهایه منجر به تهیه پیش نویس آئین نامه (اساسنامه) بیمه روستائیان و عشایر گردیده و متن مزبور پس از اعمال تغییراتی در وزارت رفاه و تامین اجتماعی به تصویب رسید و این صندوق شکل گرفت.
در سال 1384 من از معاونت امور استانهای سازمان به شرکت خدمات ماشینی تامین مامور شدم و رئیس جدید موسسه آقای دکتر گودرزی، کنگره تامین اجتماعی و عدالت را برگزار کرد و قرار بود سازمانها و شرکتهای موفق در حوزه ICT رفاه و تامین اجتماعی برگزیده و معرفی شوند ولی کنگره مزبور با رویکرد تجاری از طریق جذب اسپانسر برگزار می شد و قرار شد شرکت خدمات ماشینی هم حدود 5 میلیون تومان به موسسه بپردازد و حامی طلایی کنگره شود ولی اعضای هیات مدیره وقت شرکت با اینجانب که مدیرعامل بودم همراهی نکردند و در نتیجه صندوق بازنشستگی کشوری و آقای مهندس ضیایی مدیرعامل صندوق مزبور بعنوان سازمان برتر در حوزه ICT رفاه و تامین اجتماعی در کنگره معرفی شد در حالی که تا آخرین لحظه قرار بود شرکت خدمات ماشینی تامین در این زمینه معرفی شود. در همان زمان طی نامه ای مفصل به آقای مهندس مددی مدیرعامل وقت سازمان به این موضوع و ظلمی که به شرکت خدمات ماشینی و همکارانش رفت اعتراض کردم ولی ایشان در حاشیه نامه من نوشتند که موضوع را کش ندهید.
بعدها که آقای حسینعلی ضیایی مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی شد و بازدید سرزده ای از شرکت داشت و من تاریخچه و عملکرد شرکت را تشریح کردم، من را به کناری کشید و گفت آیا واقعاً ICT صندوق بازنشستگی کشوری برتر از سازمان تامین اجتماعی و شرکت خدمات ماشینی بود و یا اینکه ما را بخاطر اسپانسری انتخاب کرده بودند؟! در آن دوره کتاب نهج العداله توسط موسسه چاپ شد که جمع آوری و خمیر گردید و در دوره ای هم کتاب آموزگار روزگار (تاریخ شفاهی) به همین سرنوشت دچار شد. بخاطر انتقادی که از یک فرد در آن مطرح شده بود و حال آنکه در همان زمان کتابی با پول سازمان و موسسه چاپ شد که در آن مطرح شده بود درمان سازمان بایستی از آن جدا شود و متولیان امر با تمسک به آزادی بیان کار خودشان را توجیه می کردند ولی در حالی که کتابی تاریخی بی ربط با سازمان را چاپ کرده بودند از چاپ کتاب مربوط به تبیین حوزه رفاه و تامین اجتماعی استنکاف ورزیدند.
بعدها در سال 1388 که به شرکت سرمایه گذاری خانه سازی مامور شدم و معاون اداری و مالی بودم، آقای دکتر ذبیحی دستور تعطیلی و توقیف موسسه را داده بودند و نیروهای آنها را به شرکت های تابعه گسیل کرده بود و تعدادی از همکاران موصوف جذب شرکت مزبور گردیدند ولیکن بسیاری از مستندات پژوهشی و گزارشات و ... از بین رفت.
در سال 1392 که به سازمان برگشتم موسسه احیاء شد و در طی دو سال اخیر البته، موسسه فعالیتهای خوبی در زمینه کاربردی شدن پژوهشها، سرعت و دقت در انتخاب موضوعات و ارائه خروجی ها متناسب با شرایط و اقتضائات روز سازمان (نه اینکه در مورد اثرات برجام کتابی را در نه در زمان پسابرجام بلکه در زمان پاره شدن برجام چاپ کنیم) و از همه مهمتر انتقال نتایج پژوهشی به نظام تصمیم سازی و تصمیم گیری و اجرایی انجام داده است، ازجمله جلسات برگزار شده برای ارائه نتایج پژوهشی در حضور وزیر محترم، هیات مدیره و مدیرعامل سازمان که در نوع خود قابل تقدیر می باشد.
اخیراً دیدم که نتیجه دو کار پژوهشی موسسه و ماحصل خروجی وبینارهای برگزار شده، به استحضار رئیس جمهور محترم رسیده و ایشان نیز آنرا مطالعه و توشیح فرموده و دستور طرح آن در شوراهای عالی ذیربط را داده اند، که این امر می تواند بسیار مبارک باشد. بهرتقدیر باتوجه به فقدان رشته تحصیلی دانشگاهی "تامین اجتماعی" (در گرایش های بین رشته ای مربوط به رشته های مدیریت، اقتصاد، حقوق، جامعه شناسی) قلمروی تامین اجتماعی دچار فقر نظری و یاس علمی است و تولید و نشر محتوا در این زمینه بسیار کم صورت می گیرد و موسسه عالی پژوهش طی چند دهه فعالیت خود یکی از مراکز مهم پژوهشی بود که چراغ این خانه را روشن نگاه داشته و دارد و با تغییرات انجام شده طی دوره اخیر موسسه، می توان امیدوار بود که امر پژوهش در حوزه رفاه و تامین اجتماعی قوام و دوام بیشتری بیابد. ایدون باد.
علی حیدری
عضو و نائب رئیس هیات مدیره
سازمان تامین اجتماعی
دیباچه